Cosmeticus - inhoudelijk over cosmetica


Sterrenstof

De Schot J.M. Barrie is waarschijnlijk de uitvinder van het woord sterrenstof, hoewel het in zijn verhalen over Peter Pan fairy dust heet, is de gebruikelijke vertaling in het Nederlands sterrenstof geworden. Sterrenstof, in combinatie met blije gedachten zorgen ervoor dat Wendy en de andere Darling kinderen kunnen vliegen. Sterrenstof is daardoor een mooi woord voor toevoegingen aan cosmetica waarvan de werking voornamelijk lijkt te berusten op de blije gedachte dat de toevoeging iets doet. Meer algemeen: toevoegingen waarvan de vermeende werking niet of nauwelijks objectief is vastgesteld door bijvoorbeeld wetenschappelijk onderzoek.

Veel cosmetica is er voornamelijk of alleen voor het opwekken van blije gedachten. De meeste gebruikers van een crème hebben deze crème niet echt nodig om te overleven of prettig te kunnen leven. Ze gebruiken een crème omdat ze zich er jonger door voelen, of mooier, of beter verzorgd, of gezonder. De crème voelt lekker aan en ruikt prettig. De crème is modern en effectief, of ouderwets en vertrouwd, of natuurlijk en weldadig, al naar gelang de fantasie van de reclamemakers die de betreffende crème promoten. Zodra je een crème werkelijk nodig hebt, bijvoorbeeld omdat je echt last hebt van een gortdroge huid, zijn we de cosmetica voorbij en hebben we het over een medische crème.

Goed sterrenstof moet makkelijk te promoten zijn. Het moet bijvoorbeeld een natuurlijke stof zijn die door de Azteken of Oude Egyptenaren al eeuwenlang gebruikt werd. Dat de Azteken uitgestorven zijn en de Oude Egyptenaren niet bekend stonden om hun grote schoonheid doet er niet toe. Het helpt ook als een goeroe of bekende persoonlijkheid het product promoot. Na jaren wetenschappelijk onderzoek is nog steeds een goede promotie en associaties met gezond zijn ook effectief. Een mooi voorbeeld van dat laatste is het sterrenstof product panthenol, dat in de reclame vaak provitamine B5 wordt genoemd, dat klinkt veel beter dan panthenol door de associatie vitamine=gezond. Dat vitamines op de huid gebracht niet of nauwelijks in het lichaam terecht komen en daarom ook geen bijdrage aan onze gezondheid leveren doet voor de gebruiker niet ter zake: het voelt gezond.

Sterrenstof kan een nuttige toevoeging zijn. Voor de fabrikant van de crème tot en met de winkel of schoonheidsspecialiste waar de crème verkocht wordt kan het een verkoopargument zijn. De crème bevat een of ander plantaardig extract, dat (voor wie er in gelooft) goed is tegen rimpels. Iemand die een crème tegen rimpels zoekt zal sneller overtuigd zijn. Als de gebruiker een ware gelovige blijkt en blije gedachtes heeft dan zullen de rimpels ook al snel minder diep lijken. Tevreden klanten, tevreden leveranciers, iedereen tevreden.

Er zijn natuurlijk wat kanttekeningen. Om een extreem voorbeeld te noemen werd in november 2009 bekend dat in Peru mensen werden omgebracht om hun vet te verkopen aan cosmeticabedrijven. Echt menselijk vet is natuurlijk zeer effectief sterrenstof: puur natuur, volledig uitwisselbaar met het vet van de gebruiker, huideigen en beperkt beschikbaar. Niettemin is het niet acceptabel dat mensen worden vermoord voor de winning van cosmeticagrondstoffen. Omdat sterrenstof aan mode onderhevig is kan het zijn dat er vooraf weinig onderzoek wordt gedaan naar de veiligheid van het betreffende sterrenstof. Van veel en lang gebruikte stoffen weten we meestal wel of ze veilig zijn of niet, van nieuwe stoffen niet. Ook is het de vraag of het ethisch is om extreme prijzen te vragen voor cosmetica met bepaalde soorten sterrenstof, vooral in die gevallen dat het sterrenstof zelf niet zo duur is, maar dat de leverancier een zekere exclusiviteit wil suggereren of een beperkte beschikbaarheid.

Terug naar Peter Pan en de fantasie van kinderen, het is mooi als je als volwassene nog wat van dat kinderlijke geloof in sterrenstof hebt, misschien is het ook goed om er als volwassene tegen aan te kunnen kijken. Je lekker verwennen met wat sterrenstof is prachtig, je maandsalaris er aan opofferen of je zelfvertrouwen er op baseren is misschien een stap te ver.